Kategori: Makaleler

Kıt Kaynaklar, Sağlık ve Seçimlerin Ekonomisi: “En iyi hastane” gerçekten ne demek? Bir insanın sağlık hizmeti arayışı, yüzeyde bir seçim problemi gibi görünür: bütçe, kalite, mesafe ve güven. Ancak daha derinde bu seçim, kıt kaynakların dağıtımıyla ilgili temel bir ekonomik gerilimi açığa çıkarır. Her tercih, vazgeçilen başka bir seçenek anlamına gelir. Bu da doğrudan fırsat maliyeti kavramına bağlanır. Ankara gibi büyük bir metropolde “en iyi özel hastane hangisi?” sorusu, tek bir doğru cevabı olan bir piyasa sorusu değildir. Çünkü sağlık hizmeti piyasası, klasik rekabet modellerinden farklı olarak bilgi asimetrisi, regülasyonlar ve acil ihtiyaçların şekillendirdiği bir yapıya sahiptir. Bu yazı, sağlık…

KabloTV için çanak gerekli mi? Gerçekten neyi kuruyorsun evine? Akşam işten çıkıp eve dönerken metroda ya da otobüste camdan dışarı bakarken aklımdan geçen o basit ama bir türlü netleşmeyen sorulardan biri bu: KabloTV için çanak gerekli mi? Çünkü Türkiye’de televizyon işi biraz karışık. Herkes “çanak var mı, yok mu?” diye soruyor ama işin arkasında aslında çok daha farklı bir altyapı var. Evine yeni taşınan biriysen ya da internet + TV paketlerini araştırıyorsan bu soru mutlaka karşına çıkıyor. İlk başta basit gibi duruyor ama detaylara indikçe konu uzuyor. Bir de işin içine apartman yönetimi, bina altyapısı, kablo tesisatı girince insan “ben…

Ekonomik düşünce çoğu zaman sayılarla, fiyatlarla ve grafiklerle anlatılır; ancak aslında daha derinde, insanın kıt kaynaklar karşısında yaptığı seçimlerin hikâyesi vardır. Her tercih bir vazgeçiştir ve her vazgeçiş, görünmeyen bir maliyet taşır. Günlük yaşamda basit gibi görünen semboller bile bu seçimler ağının bir parçasıdır. “Amblem” kavramı da bu açıdan yalnızca görsel bir işaret değil, ekonomik davranışların, piyasa beklentilerinin ve toplumsal değerlerin kesişim noktasında yer alan güçlü bir sinyaldir. Amblem nedir ve ekonomik açıdan neyi temsil eder? Amblem, bir kurumun, markanın, devletin veya topluluğun kimliğini temsil eden görsel bir semboldür. Ancak ekonomi perspektifinden bakıldığında bu sembol, sadece estetik bir tasarım değil;…

Görünmeyen Bir Soru: Bir Krem, Bir Bilgi ve Bir Varlık Problemi Bazen en sıradan nesneler, felsefenin en zor sorularını sessizce taşır. Bir krem tüpünü elinize aldığınızda aslında neye dokunursunuz? Bir tedavi aracına mı, bir kültürel güven vaadine mi, yoksa insanın “kusursuz olma” arzusunun maddi bir ifadesine mi? “Asit krem ne işe yarar?” sorusu ilk bakışta dermatolojiye ait gibi görünür. Oysa bu soru, etik, epistemoloji ve ontoloji üçgeninde düşünüldüğünde, yalnızca ciltle ilgili değil; bilginin nasıl üretildiği, bedenin nasıl anlamlandırıldığı ve iyi yaşamın ne olduğuna dair çok katmanlı bir tartışmaya dönüşür. Asit Krem Nedir? İşlevden Felsefeye Açılan Kapı Alüminyum hidroksit içeren kremler…

Kavala Aslen Nereli? Bir Şehrin, Bir İsmin ve İçimde Kalan Soruların Hikâyesi Bugün yine günlüğümün sayfalarını açtım. Kalemin ucunda birikmiş kelimeler var ama içimdeki düğüm daha hızlı çözülmek istiyor. Kayseri’nin soğuğu camdan içeri sızarken, zihnimde tek bir soru dönüp duruyor: Kavala aslen nereli? Bunu ilk kez bir kahve sohbetinde duymuştum. Masada üç kişi vardık, dışarıda rüzgâr sertti, bardakların buharı yüzümüze çarpıyordu. Konu bir anda tarihe, isimlerin kökenine, şehirlerin hafızasına kaydı. Birisi “Kavala aslen nereli?” diye sorduğunda ortam bir an sessizleşti. Sanki basit bir soru değil de eski bir defterin kapağı açılmıştı. O an içimde bir şey kıpırdadı. Sanki bu soru,…

Bunamaya Ne İyi Gelir? Hafıza, Varlık ve Bilginin Felsefi Kesişiminde Bir Soru Bu içerikte Bunamaya ne iyi gelir hakkında doğru ve pratik bilgiler arayanlar için Fefe yanınızda. Bir insan, dününü hatırlayamadığında hâlâ “aynı insan” mıdır? Ya da hatıralar çözülmeye başladığında, benlik dediğimiz şey yavaşça başka bir şeye mi dönüşür? Bu sorular yalnızca tıbbi bir duruma değil, insanın varoluşuna dair en eski tartışmalardan birine dokunur: hafızanın kaybı, yalnızca bir sağlık meselesi değil; etik, epistemoloji ve ontoloji açısından derin bir kırılma alanıdır. Bunama (demans), modern tıbbın tanımladığı nörolojik bir süreçtir; ancak felsefe bu süreci yalnızca “beynin işlev kaybı” olarak değil, “benliğin sürekliliği”,…

Geçmişin ekonomik pratiklerini anlamak, bugünün finansal araçlarını yorumlamada çoğu zaman beklenenden daha belirleyici bir rol oynar; çünkü her yeni enstrüman, aslında eski bir ihtiyacın farklı bir formda yeniden ortaya çıkışıdır. Altının Tarihsel Hafızası: Değerin Maddeyle Kurduğu İlk İlişki Altın, insanlık tarihinin en istikrarlı değer saklama araçlarından biri olarak binlerce yıldır ekonomik sistemlerin merkezinde yer almıştır. Lidya uygarlığında ilk madeni paraların basılmasıyla birlikte (altının standartlaşması), değer kavramı fiziksel bir forma bağlanmış, böylece ticaretin soyut yapısı somut bir güven zemini kazanmıştır. Herodotos’un aktardığına göre Lidyalılar “altın ve gümüşü tartarak değil, sayarak değiş tokuş eden ilk topluluklardan biri” olarak anılır. Bu anlatı, erken…